آن در اين صناعت گواهى مىدهد و گويا او در شيوهء خود از روشهاى موصليان تبعيت كرده است كه از پيروان ابن جنى هستند و اصطلاحات و شيوهء تعليم او را فرا - مىگيرند . چنان كه ابن هشام در آن خصوص تأليفى شگفت پديد آورده كه بر نيرومندى ملكه و اطلاع او دلالت مىكند . و خدا مىافزايد در آفرينش آفريدهء خود آنچه خواهد [ 1 ] . دانش لغت اين دانش عبارت از بيان موضوعات لغوى است و از اين رو بتدوين آن همت گماشتند كه بملكهء زبان عربى از نظر حركاتى كه نحويان آنها را اعراب مينامند فساد راه يافته بود و چنان كه گفتيم براى حفظ آنها قوانينى استنباط كردند و آن فساد در نتيجهء آميزش و رفت و آمد عربها با بيگانگان همچنان ادامه يافت تا آنكه رفته رفته به موضوعات الفاظ نيز سرايت كرد و به علت انحراف از زبان اصلى ، بسيارى از لغات عرب در جز آنچه وضع شده بودند به كار برده شدند كه در آغاز براى آن معانى آنها را وضع نكرده بودند گذشته از عيب و قبح سخن مستعربان در اصطلاحاتى كه آنها را مخالف اصول صريح عربى به كار ميبردند . همهء اينها سبب شد كه به حفظ موضوعات لغوى در نگرند و براى اين منظور محتاج به نوشتن و تدوين آنها گشتند از بيم آنكه مبادا لغات عرب دستخوش زوال گردد و در نتيجه مسلمانان از فهم قرآن و حديث محروم شوند . اين است كه گروه بسيارى از پيشوايان دانش زبان براى انجام دادن اين منظور همت گماشتند و در اين باره كتبى نوشتند و فراهم آوردند ، ولى نخستين كسى كه بدين ميدان گام نهاد خليل ابن احمد فراهيدى بود كه كتاب العين را در علم لغت تأليف كرد . خليل كليهء الفاظ مركب از حروف الفبا را از دو حرفى تا پنج حرفى كه آخرين نوع تركيب حروف در زبان عربى

--> [ 1 - ) ] يَزِيدُ في الْخَلْقِ ما يَشاءُ 35 : 1 . از آيهء 1 سورهء فاطر ( 35 ) ترجمهء آيه از كشف الاسرار است .